en

Τα Ψηλαλώνια και το δολοφονικό σκαθάρι

TF4Και ο τελευταίος από τους φοίνικες, που ήσαν, όσο θυμόμαστε την πλατεία, σήμα κατατεθέν των Ψηλαλωνίων, υπέκυψε στον φοβερό εχθρό, που ακούει στο όνομα Ρυγχοφόρος των φοινικοειδών (Rhynchoforus ferrugineus), ένα μικρό έντομο, ικανό όμως μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα να απονεκρώσει δένδρα φοινίκων όσο ώριμα και αν είναι.

Προσβάλλει όλα τα είδη των φοινικοειδών, ενώ ο Κανάριος φοίνικας (Phoenix canariensis) που είναι και ο πιο διαδεδομένος στη χώρα είναι και ο πλέον ευαίσθητος. Έτσι, σε περίπτωση έλλειψης ικανού αριθμού ευπρόσβλητων φοινικοειδών, εκτιμούν οι γεωπόνοι, κανένα είδος δεν μπορεί να γλυτώσει. Τέτοια είδη είναι η Ουασιγκτόνια (Whashigtonia spp), o φοίνικας του Θεοφράστου (Phoenix theofrasti) ο οποίος είναι ο γηγενής ελληνικός φοίνικας, ο κοκοφοίνικας (Cocos nucifera,) o χαμαίρωπας (Chamaerops humilis), ο τραχύκαρπος (Trachycarpus fortunei), o δακτυλίφερα (Phoenix dactylifera), ενώ μπορεί να προσβάλει και τα αθάνατα (Agave americana) αλλά και τα τσίκας.  Η προτίμηση του εντόμου στον κανάριο φοίνικα εξηγεί και την μη προσβολή των άλλων ειδών που χρησιμοποιούνται ως καλλωπιστικά δέντρα στην Πάτρα και αλλού (για την ώρα).

Το φυτοπαθογόνο αυτό ήρθε στη χώρα με φοίνικες που μεταφέρθηκαν από την Αίγυπτο, το πιθανότερο το 2003 και 2004, κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας για τους ολυμπιακούς αγώνες, και ανήκαν στα είδη του Κανάριου φοίνικα και της Ουασιγκτόνια.

Μας έδωσε έτσι ένα ακόμη οδυνηρό μάθημα οικολογίας: η μεταφορά ζωντανών ειδών, σε διαφορετικά κλίματα και γεωγραφικά πλάτη, δεν μπορεί να υπακούει στον κανόνα του μικρότερου κόστους. Ξενικά είδη, προσαρμοσμένα σε πιο ανταγωνιστικά περιβάλλοντα, μπορεί να εκτοπίσουν τα συγγενή ντόπια ή φυτοπαθολογικοί παράγοντες, όπως το εν λόγω έντομο, μπορεί να προκαλέσουν ζημιές στις καλλιέργειες και την εν γένει χλωρίδα αντιστρόφως ανάλογες με το μέγεθός τους.

Για να επανέλθουμε στα Ψηλαλώνια, θεωρούμε αυτονόητο ότι τα κατεστραμμένα από την ασθένεια δέντρα θα αντικατασταθούν. Η επιλογή μπορεί να είναι ανθεκτικότερα είδη φοίνικα ή ίσως άλλα κατάλληλα είδη δέντρων με την ανάλογη εικόνα, π.χ. καζουαρίνες. Αλλά ας το αφήσουμε στην Υπηρεσία Πρασίνου, περιοριζόμενοι να ευχηθούμε μια καλή επιλογή.

Γ. Κανέλλης

ΤΑ …ΣΚΑΘΑΡΙΑ ΘΑ ΜΑΣ ΛΥΣΟΥΝ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΠΛΑΣΤΙΚΩΝ ΣΚΟΥΠΙΔΙΩΝ;

TF1 Και μιλώντας για διάφορες αμφιλεγόμενες ουσίες, με τις οποίες «τροφοδοτούμε» με αμείωτη ένταση το περιβάλλον μας, μπορούμε άνετα να αναφερθούμε στο φελιζόλ (ή αλλιώς πολυστυρένιο), με το οποίο κατασκευάζονται από μονώσεις μέχρι …ποτήρια και πιάτα (από στυροαφρό)! Είναι μη βιοδιασπώμενο, μη ανακυκλώσιμο, αργεί πάρα πολύ να αποδομηθεί και θεωρείται πιο προβληματικό για το περιβάλλον σε σχέση με άλλα είδη πλαστικού, όπως το πολυαιθυλένιο. Ενδεικτικά, επίσης, σας ενημερώνουμε ότι μόνο στις ΗΠΑ, κάθε χρόνο καταλήγουν στα σκουπίδια περίπου 2,5 δισεκατομμύρια ποτήρια στυροαφρού!

Αυτό λοιπόν το απαίσιο κατασκεύασμα φαίνεται ότι οι προνύμφες του σκαθαριού Tenebrio molitor το βρίσκουν πολύ του γούστου τους και όλα δείχνουν ότι μπορούν να ζουν τρώγοντας αποκλειστικά και μόνο πολυστυρένιο! Συγκεκριμένα, κάθε προνύμφη, μήκους περίπου 2,5 εκατοστών, καταναλώνει κάθε μέρα μέχρι 40 milligram πολυστυρένιου, όσο ένα μικρό χάπι. Το μισό μετατρέπεται σε διοξείδιο του άνθρακα, όπως θα συνέβαινε σε οποιαδήποτε άλλη τροφή, ενώ το υπόλοιπο μισό αποβάλλεται στα κόπρανα, τα οποία «δείχνουν αρκετά ασφαλή» για να χρησιμοποιηθούν ως υπόστρωμα φύτευσης.

Και αν ανησυχείτε για το γενετικό …μέλλον των σκαθαριών, οι ερευνητές Περιβαλλοντικής Μηχανικής στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ που έκαναν τα σχετικά πειράματα, μας διαβεβαιώνουν ότι οι προνύμφες που ανατράφηκαν αποκλειστικά με φελιζόλ, έδειχναν εξίσου υγιείς και καλοανεπτυγμένες με τις προνύμφες της ομάδας ελέγχου, οι οποίες ακολουθούσαν μια πιο συμβατική δίαιτα! Το πλαστικό πάντως δεν αποδομείται από τα ίδια τα σκαθάρια, αλλά από βακτήρια που ζουν στο έντερό τους και έχουν την ασυνήθιστη μεταβολική ικανότητα να διασπούν οργανικά πολυμερή όπως το πολυστυρόλιο.

Ενημερωτικά σας λέμε, επίσης, ότι η ίδια η ερευνητική ομάδα του Στάνφορντ είχε ανακαλύψει παλαιότερα ότι ένα είδος νυχτοπεταλούδας, η Plodia interpunctella, φέρει στο έντερό της μικροοργανισμούς που διασπούν το πολυαιθυλένιο, το οποίο χρησιμοποιείται ευρέως σε πλαστικές σακούλες. Σήμερα, τόσο το σκαθάρι Tenebrio molitor όσο και η νυχτοπεταλούδα Plodia interpunctella εκτρέφονται σε βιομηχανική κλίμακα, και οι προνύμφες τους πωλούνται ως τροφή για κατοικίδια ψάρια, ερπετά και πτηνά. Εφόσον λοιπόν η αποκλειστική δίαιτα με πλαστικά αποδειχθεί ότι δεν επιβαρύνει τις προνύμφες με τοξίνες, τα πλαστικά σκουπίδια θα μπορούσαν να αποδειχθούν μια μέρα καλή πηγή τροφής για …κατοικίδια!

ΕΙΝΑΙ ΕΦΙΚΤΟΣ ΕΝΑΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΡΟΦΟΔΟΤΟΥΜΕΝΟΣ 100% ΑΠΟ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ;

TF2 Ως γνωστόν, η μικρή Δανία θεωρείται, (και μπράβο της), πρωτοπόρος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αφού τα αιολικά της πάρκα καλύπτουν σήμερα σχεδόν το 30% των εγχώριων αναγκών της, ενώ προγραμματίζεται, μάλιστα, το ποσοστό αυτό να αυξηθεί μέχρι το έτος 2035 στο εντυπωσιακότατο 84%! 

Η εκπληκτική είδηση, όμως, που έφθασε λίγο καθυστερημένα, βέβαια, σε μας, είναι ότι φέτος στις 9 Ιουλίου ο άνεμος στη Δανία ήταν τόσο δυνατός, ώστε οι ανεμογεννήτριες κάλυψαν το 140% της εγχώριας ζήτησης, και το περίσσευμα μοιράσθηκε! Έτσι, μέσω των διακρατικών καλωδίων, το 20% του πλεονάσματος εξήχθη στη Νορβηγία, ενώ το υπόλοιπο 80% μοιράστηκε ανάμεσα στη Γερμανία και τη Σουηδία, η οποία μπορεί να αποθηκεύει την ενέργεια σε υδροηλεκτρικές μονάδες για μελλοντική χρήση (ουσιαστικά το νερό αντλείται σε μεγάλο ύψος από όπου μπορεί στη συνέχεια να διοχετευτεί σε υδροηλεκτρικές τουρμπίνες). Επίσης, οι αριθμοί έδειξαν ότι τις ώρες του ρεκόρ τα αιολικά πάρκα δεν λειτουργούσαν καν στη μέγιστη ονομαστική ισχύ τους, που είναι τα 4,8 gigawatt!

Αυτό το ρεκόρ ηλεκτροπαραγωγής από αιολικές μονάδες «δείχνει ότι ένας κόσμος που τροφοδοτείται κατά 100% από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν είναι απλά φαντασία», σχολίασε ο εκπρόσωπος του Ευρωπαϊκού Συνδέσμου Αιολικής Ενέργειας κι εμείς συμφωνούμε απόλυτα μαζί του! 

Τα δέντρα που γίνονται τέχνη!

TF3 1Στο Κολοράντο, στην περιοχή Craig, στο τοπικό δάσος πολλά δέντρα, γερασμένα πλέον είχαν καταστεί επικίνδυνα για την ασφάλεια των πολιτών και κρίθηκε πως θα έπρεπε να κοπούν.

Όμως μια ιδέα του δημοτικού συμβουλίου έδωσε νέα μορφή στην περιοχή δημιουργώντας ένα πάρκο με τα παλαιά γερασμένα δέντρα που άλλαξαν μορφή. Συγκεκριμένα, αντί να κοπούν, προτάθηκε να μετατραπούν σε έργα τέχνης. Το δημοτικό συμβούλιο διοργάνωσε ένα διαγωνισμό ξυλογλυπτικής στο πάρκο, προσφέροντας μάλιστα και βραβείο.

Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό, όπως βλέπουμε στις φωτογραφίες.

Είναι η συγκεκριμένη γλυπτική μια μορφή «τέχνης της γης;» Πιστεύω πως είναι, αφού χρησιμοποιεί υλικά από το φυσικό περιβάλλον, δημιουργείται στο φυσικό χώρο, τον οποίο μετασχηματίζει με καλλιτεχνικό κριτήριο και διαφέρει από τα συνήθη έργα τέχνης της γης/ Land Art (όπως τα προσδιορίσαμε στο σχετικό άρθρο του φύλλου Οκτωβρίου 2013) κατά το ότι τα έργα δεν είναι τεραστίων διαστάσεων. Παρόλα αυτά όμως τεράστιος μπορεί να θεωρηθεί ο συνολικός διαμορφωμένος σε πάρκο δασικός χώρος που διακοσμείται από τα γλυπτά.

επιμέλεια : Παναγιώτης Χαλούλος

http://users.ach.sch.gr/pchaloul/ 

http://blogs.sch.gr/pchaloul

Πηγή: http://perierga.gr/

 

 

 

TF3 2

 

Ο φτερωτός κόσμος: Γελαδάρης

TF4Αναμφισβήτητα οι ερωδιοί, γνωστοί και ως τσικνιάδες, δεν περνούν απαρατήρητοι στην ελληνική φύση. Τα χαριτωμένα και ομορφότερα πουλιά των υγροτόπων διακρίνονται για τον μακρύ λαιμό και πόδια και τα λοφία που μαγνητίζουν τους παρατηρητές. Ένα πουλί από την οικογένεια των ερωδιών, που τα τελευταία χρόνια η παρουσία του είναι ευχάριστα μόνιμη στο Εθνικό Πάρκο Κοτυχίου-Στροφυλιάς, είναι ο γελαδάρης. 

Ο γελαδάρης (Bubulcus ibis), μεσαίου μεγέθους ερωδιός με μήκος 50-53cm, αναπαράγεται κατά αποικίες σε δέντρα, θάμνους και πλησίον υγροτόπων. Στο εθνικό πάρκο θα τον συναντήσουμε πολλές φορές να τρέφεται ανάμεσα από αγελάδες και πρόβατα. Στα σημεία εκείνα βρίσκει εύκολα διάφορους ασπόνδυλους οργανισμούς, ενώ επίσης τρέφεται με έντομα, σκουλήκια, ψάρια και άλλους υδρόβιους οργανισμούς.

Γεννά 4-5 αυγά και επωάζει περίπου για 22-26 ημέρες. Οι νεοσσοί είναι πολύ θορυβώδεις και επιθετικοί. Μόλις 20 ημερών οι νεοσσοί μετακινούνται στα γειτονικά κλαδιά και στις 40 ημέρες εγκαταλείπουν οριστικά τη φωλιά τους.

Ο γελαδάρης διακρίνεται για το λευκό του χρώμα, το χοντρό γκριζοκίτρινο ράμφος και τα πόδια του, ενώ στο στήθος και στην πλάτη αναπτύσσονται μακριές ξανθοκάστανες φούντες.

 

Κείμενο-φωτογραφίες: Διονύσης Μαμάσης Περιβαλλοντολόγος,

M.Sc. Αειφορικής Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών,

Ορνιθολογική έρευνα πεδίου  Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.">Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

 

ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΔΕΝΤΡΑ ΣΤΑΜΑΤΗΣΑΝ ΝΑ ΜΑΣ ΒΟΗΘΟΥΝ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ!

TF1Και μιλώντας για τις ποικίλες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, σας πληροφορούμε ότι, σύμφωνα με μια νέα διεθνή επιστημονική έρευνα, τα τελευταία χρόνια τα δέντρα δείχνουν μια τάση να σταματήσουν να βγάζουν φύλλα ολοένα πιο νωρίς την άνοιξη, όπως έκαναν μέχρι τώρα, εξαιτίας της ανόδου της θερμοκρασίας! 

Κινέζοι ερευνητές, που μελέτησαν στοιχεία για πολλά κοινά δέντρα σε 1.245 τοποθεσίες από τη Δανία ως τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη διαπίστωσαν ότι τόσο στην περίοδο 1980-1994, όσο και 1999-2013, τα φύλλα των δέντρων φύτρωναν όλο και πιο πρόωρα, συνολικά κατά περίπου 13 μέρες στη διάρκεια των 30 τελευταίων ετών. Όμως στη δεύτερη περίοδο (1999-2013) ο ρυθμός μεταβολής ήταν μικρότερος από ό,τι στην περίοδο 1980-1994. Δηλαδή, ναι μεν τα φύλλα συνεχίζουν να βγαίνουν πιο νωρίς, όμως με συνεχώς επιβραδυνόμενο ρυθμό, ώστε να μην αποκλείεται ότι είναι πλέον θέμα χρόνου να σταματήσει αυτή η χρονική μετάθεση προς τα εμπρός.

Πολλά είδη δέντρων χρειάζονται μια περίοδο ψυχρών θερμοκρασιών, προτού να είναι έτοιμα να βγάλουν φύλλα την άνοιξη. Αυτός ο βιολογικός μηχανισμός υπάρχει, ώστε τα δέντρα να είναι βέβαια ότι, όταν θα βγάλουν φύλλα, ο χειμώνας έχει πράγματι περάσει και τα φύλλα τους δεν θα ξεραθούν. Επειδή όμως, λόγω της κλιματικής αλλαγής, οι καιρικές συνθήκες έχουν γίνει πιο απρόβλεπτες, τα δέντρα είναι πιθανό ότι παύουν να βγάζουν φύλλα ακόμη πιο νωρίς, προκειμένου να μειώσουν τον κίνδυνο μιας πιθανής ζημιάς τους!

Αλλά τα δέντρα, πέραν των άλλων πολύτιμων λειτουργιών τους για τα οικοσυστήματα, αποτελούν και ανάχωμα κατά της κλιματικής αλλαγής, καθώς απορροφούν μεγάλες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα της ατμόσφαιρας. Το γεγονός ότι βγάζουν φύλλα πιο νωρίς, σημαίνει ότι, με το πέρασμα των χρόνων, απορροφούν όλο και περισσότερο διοξείδιο, το κατ' εξοχήν «αέριο του θερμοκηπίου». Όμως, η νέα μελέτη δημιουργεί φόβους ότι τα δέντρα πλησιάζουν στα όριά τους, όσον αφορά το πόσο πρόωρα μπορούν να βγάλουν φύλλα και άρα πόσο περισσότερο διοξείδιο μπορούν να απορροφήσουν!

Καλαμοκανάς

TF2Το παρυδάτιο πουλί ο καλαμοκανάς (Himantopus himantopus) συχνάζει τους καλοκαιρινούς μήνες στη χώρα μας (Μάρτιος-Σεπτέμβριος) και σε υγροτοπικές πλημμυρισμένες εκτάσεις, σε αλμυρόβαλτους, ορυζώνες, αλυκές, έλη. 

Στο Εθνικό Πάρκο καταγράφεται να φωλιάζει σε ικανοποιητικούς αριθμούς ζευγαριών με την παρουσία του στους υγροτόπους του Προκόπου, στη λιμνοθάλασσα Κοτυχίου, στις αλυκές Λεχαινών, στη Λάμια και στον Άραξο.

Λόγω της χρωματικής του ομοιότητας είναι μια μικρογραφία του πελαργού. Το παρυδάτιο πουλί μήκους 33-36 εκατοστών διακρίνεται για τα εντυπωσιακά μακριά και ροδοκόκκινα λεπτά πόδια, το μαύρο ράμφος που μοιάζει με βελόνα, την καφετιά χροιά στην πλάτη και τη λευκή του σφήνα. Κατά την πτήση του κρατά το κεφάλι και τα πόδια του τεντωμένα.

Τα μακριά πόδια του επιτρέπουν να περπατάει σε βαθιά σχετικά νερά αναζητώντας έντομα και άλλα υδρόβια ασπόνδυλα, όπως οστρακοειδή και μαλάκια. Συχνά σχηματίζονται ομάδες και κυνηγούν μαζί, ενώ δεν λείπουν και οι μικροσυμπλοκές μεταξύ τους.

Το μεταναστευτικό είδος φωλιάζει σε χαλαρές αποικίες φτιαγμένες από λάσπη και φύλλα, σε διάκενα καλαμιώνων, στις όχθες και σε πλημυρισμένα μέρη, αρκεί να μην τον ενοχλούν οι άνθρωποι ή άλλοι παράγοντες. 

Το 1995 τα ζευγάρια που καταγράφηκαν στο Εθνικό Πάρκο ήταν μια από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές αποικίες. Τα τελευταία χρόνια πάντως ο αναπαραγόμενος πληθυσμός έχει μειωθεί. 

Γεννά μια φορά το χρόνο τρία με τέσσερα αυγά και είναι πολύ θορυβώδης κατά την αναπαραγωγική του περίοδο.